ด้านสังคม

คำจำกัดความ/ความหมาย

นวัตกรรมเพื่อสังคม เป็นการประยุกต์ใช้ ความคิดใหม่และเทคโนโลยีที่เหมาะสม ในการยกระดับคุณภาพชีวิต ชุมชน และสิ่งแวดล้อม อันจะนำไปสู่ความเท่าเทียมกันในสังคมและสามารถลดปัญหาความเลื่อมล้ำได้อย่างเป็นรูปธรรม มี 3 ประเภทรางวัล ดังนี้

  1. หน่วยงานภาคเอกชน (Private sector) เช่น องค์กรขนาดใหญ่ วิสาหกิจขนาดกลาง วิสาหกิจขนาดย่อม วิสาหกิจเพื่อสังคม
    • องค์กรขนาดใหญ่ หมายถึง หมายถึง กิจการในรูปนิติบุคคลที่มีจำนวนการจ้างงานมากกว่า 200 คนขึ้นไป หรือมีมูลค่าสินทรัพย์ถาวรมากกว่า 200 ล้านบาท
    • วิสาหกิจขนาดกลาง
      หมายถึง กิจการในรูปนิติบุคคลที่มี
      • ภาคผลิต แรงงานไม่เกิน 200 คน รายได้ไม่เกิน 500 ล้านบาท
      • ภาคบริการ แรงงานไม่เกิน 100 คน รายได้ไม่เกิน 300 ล้านบาท
      • ภาคการค้า แรงงานไม่เกิน 50 คน รายได้ไม่เกิน 300 ล้านบาท
    • วิสาหกิจขนาดย่อม
      หมายถึง กิจการในรูปนิติบุคคลที่มี
      • ภาคการผลิต แรงงานไม่เกิน 50 คน รายได้ไม่เกิน 100 ล้านบาท
      • ภาคบริการและการค้า แรงงานไม่เกิน 30 คน รายได้ไม่เกิน 50 ล้านบาท

      "ในกรณีที่จำนวนการจ้างงานเข้าลักษณะของวิสาหกิจขนาดหนึ่ง แต่จำนวนรายได้เข้าลักษณะของวิสาหกิจอีกขนาดหนึ่ง ให้ถือจำนวนการจ้างงาน หรือรายได้ที่มากกว่าเป็นเกณฑ์ในการพิจารณา"

    • วิสาหกิจเพื่อสังคม หมายถึง บริษัทหรือห้างหุ้นส่นนิติบุคคลที่ตั้งขึ้นตามกฎหมายไทยซึ่งมีวัตถุประสงค์เพื่อประกอบกิจการขายสินค้าหรือการให้บริการ โดยมุ่งส่งเสริมการจ้างงานในท้องถิ่นที่วิสาหกิจเพื่อสังคมที่ตั้งอยู่ หรือมีเป้าหมายในการจัดตั้งตั้งแต่แรกเริ่มในการแก้ไขปัญหาและพัฒนาชุมชน สังคม หรือสิ่งแวดล้อม โดยมิได้มุ่งสร้างกำไรสูงสุดต่อผู้ถือหุ้นหรือผู้เป็นหุ้นส่วน และนำผลกำไรไม่น้อยกว่าร้อยละเจ็ดสิบไปลงทุนในกิจการของตนเอง หรือใช้เพื่อประโยชน์ของเกตรกร ผู้ยากจน คนพิการ ผู้ด้อยโอกาส หรือใช้เพื่อประโยชน์ส่วนรวมอื่นๆ ตามที่รัฐมนตรีประกาศกำหนด (ที่มา: พระราชบัญญัติวิสาหกิจเพื่อสังคม)
  2. องค์กรไม่แสวงหากำไร (Non-profit Organization) เช่น สมาคม สหกรณ์ มูลนิธิหรือองค์กรการกุศล วิสาหกิจชุมชน องค์กรนอกภาครัฐ
    • องค์กรไม่แสวงหากำไร เป็นองค์กรที่ไม่ใช่ภาคราชการ และไม่ใช่ภาคธุรกิจที่แสวงหากำไร ก่อตั้งและดำเนินการโดยกลุ่มบุคคล ที่มีความมุ่งมั่นในอันที่จะเข้ามามีส่วนร่วมในการแก้ไข ปัญหาสังคม โดยเฉพาะปัญหาด้านคุณภาพชีวิตของกลุ่มบุคคลผู้ด้อยโอกาสและประชาชนผู้ทุกข์ยาก อันเกิดจากผลกระทบของการพัฒนา
    • สมาคม หมายถึง การก่อตั้งสมาคมเพื่อกระทำการใดๆ อันมีลักษณะ ต่อเนื่องร่วมกันและมิใช่เป็นการหากำไรหรือรายได้มาแบ่งปันกัน (ที่มา: ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์)
    • สหกรณ์ หมายถึงคณะบุคคลซึ่งร่วมกันดำเนินกิจการเพื่อประโยชน์ทางเศรษฐกิจและสังคม โดยช่วยตนเองและช่วยเหลือซึ่งกันและกัน (ที่มา: พระราชบัญญัติสหกรณ์)
    • มูลนิธิหรือองค์กรการกุศล หมายถึง องค์การที่มีทรัพย์สินที่จัดสรรไว้โดยเฉพาะสำหรับวัตถุประสงค์เพื่อการกุศลสาธารณะ การศาสนา ศิลปะ วิทยาศาสตร์ วรรณคดี การศึกษา หรือเพื่อสาธารณประโยชน์อย่างอื่น โดยมิได้มุ่งหาประโยชน์มาแบ่งปันกันและได้จดทะเบียนตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายนี้ และการจัดการทรัพย์สินของมูลนิธิ ต้องมิใช่เป็นการหาผลประโยชน์เพื่อบุคคลใด นอกจากเพื่อดำเนินการตามวัตถุประสงค์ของมูลนิธินั้นเอง (ที่มา: กรมสรรพากร)
    • วิสาหกิจชุมชน หมายถึง กิจการของชุมชนเกี่ยวกับการผลิตสินค้า การให้บริการ หรือการอื่น ๆ ที่ดําเนินการโดยคณะบุคคลที่มีความผูกพัน มีวิถีชีวิตรวมกันและรวมตัวกันประกอบ กิจการดังกลาว ไมวาจะเป็นนิติบุคคลในรูปแบบใดหรือไม่เป็นนิติบุคคลเพื่อสร้างรายได้และเพื่อการพึ่งพาตนเองของครอบครัว ชุมชนและระหว่างชุมชน (ที่มา: พระราชบัญญัติสงเสริมวิสาหกิจชุมชน) องค์การนอกภาครัฐ หมายถึง องค์การที่อยู่นอกภาครัฐ มีฐานะเป็นนิติบุคคล มีวัตถุประสงค์อย่างหนึ่งอย่างใด ไม่มุ่งแสวงหากำไร ทั้งนี้ โดยได้รับเงินอุดหนุนจากบุคคลบางกลุ่มที่มีวัตถุประสงค์เดียวกัน ในบางครั้งองค์การนอกภาครัฐยังทำหน้าที่ช่วยเหลือสังคมในสิ่งที่รัฐไม่อาจกระทำตามหน้าที่ได้เต็มที่ (ที่มา: ราชบัณฑิตยสถาน)
  3. หน่วยงานภาครัฐ (Government Sector) หน่วยงานภาครัฐ หมายถึง ราชการส่วนกลาง ราชการส่วนภูมิภาค ราชการส่วนท้องถิ่น รัฐวิสาหกิจตามกฎหมายว่าด้วยวิธีการงบประมาณ องค์การมหาชน องค์กรอิสระ องค์กรตามรัฐธรรมนูญ หน่วยงานธุรการศาล มหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐ หน่วยงานสังกัดรัฐสภาหรือในกำกับของรัฐสภา หน่วยงานอิสระของรัฐ และหน่วยงานอื่นตามที่กำหนดในกฎกระทรวง (ที่มา: พระราชบัญญัติการจัดทำยุทธศาสตร์ชาติ)

ขอบเขตการพิจารณา

รางวัลด้านสังคม เป็นรางวัลที่พิจารณาจากผลการดำเนินงานที่นำนวัตกรรมในรูปแบบต่างๆเข้าไปแก้ปัญหาสังคมและสิ่งแวดล้อม ที่สอดคล้องความต้องการของภาคประชาสังคม โดยพิจารณาผลงานที่ขอรับรางวัลตามเงื่อนไข ดังต่อไปนี้

  • ต้องเป็นผลิตภัณฑ์/กระบวนการ/บริการ/รูปแบบการดำเนินงาน/รูปแบบธุรกิจ ที่มีความใหม่ หรือมีการออกแบบนโยบาย หรือประยุกต์ใช้เครื่องมือนโยบายใหม่ ในการนำมาแก้ปัญหาสังคมในมิติต่างๆ
  • ต้องเป็นผลงานที่นำไปใช้แล้วจริง และมีผลกระทบเชิงสังคมอย่างเป็นรูปธรรม โดยเป็นผลงานหรือกระบวนการที่ดำเนินการต่อเนื่องภายในระยะเวลาไม่น้อยกว่า 2 ปี

เกณฑ์การพิจารณารางวัลนวัตกรรมแห่งชาติ ด้านสังคม

แบ่งเป็น 4 ส่วน ดังนี้

  1. ความเป็นนวัตกรรมของผลงาน
    • ระบุประเด็นปัญหาที่แก้ไข (Problem Statement)
    • อธิบายผลงานที่ใช้แก้ปัญหา (Solution) ผลิตภัณฑ์/กระบวนการ/บริการ/รูปแบบธุรกิจที่มีความใหม่ หรือมีการออกแบบนโยบาย หรือประยุกต์ใช้เครื่องมือนโยบายใหม่ ในการนำมาแก้ปัญหาสังคมในมิติต่างๆ
    • จุดเด่นที่แตกต่างชัดเจนของผลงาน (การเปรียบเทียบกับผลงานที่มีอยู่แล้ว)
  2. เป้าหมายและผลกระทบของผลงาน
    • ผู้ได้รับประโยชน์การแก้ปัญหา
    • ผลกระทบเชิงเศรษฐกิจ สิ่งแวดล้อม ชุมชน
    • ผลกระทบเชิงลบของผลงาน และแนวทางแก้ปัญหา
  3. โอกาสในการขยายผล
    • ความยั่งยืนของผลงาน
    • ความสามารถในการขยายผลงาน และเครือข่ายความร่วมมือ
  4. ศักยภาพและธรรมาธิบาลขององค์กร

ระดับของรางวัลและรางวัลที่ได้รับ

  • รางวัลชนะเลิศในแต่ละประเภท โดยจะพิจารณาให้แก่ผู้สมัครที่มีผลคะแนนรวมตั้งแต่ 80 คะแนนขึ้นไป ผู้สมัครที่ชนะรางวัลนี้จะได้รับโล่ ใบประกาศเกียรติคุณ และเงินรางวัล 100,000 บาท
  • รางวัลรองชนะเลิศอันดับที่ 1 ในแต่ละประเภท โดยจะพิจารณาให้แก่ผู้สมัครที่มีผลคะแนนตั้งแต่ 80 คะแนนขึ้นไป รองลงมาจากรางวัลชนะเลิศ ผู้สมัครที่ชนะรางวัลนี้จะได้รับโล่ ใบประกาศเกียรติคุณ และเงินรางวัล 50,000 บาท
  • รางวัลรองชนะเลิศอันดับที่ 2 ในแต่ละประเภท โดยจะพิจารณาให้แก่ผู้สมัครที่มีผลคะแนนตั้งแต่ 80 คะแนน รองลงมาจากรางวัลชนะเลิศอันดับที่ 1 ผู้สมัครที่ชนะรางวัลนี้จะได้รับโล่ ใบประกาศเกียรติคุณ และเงินรางวัล 25,000 บาท

การพิจารณารางวัลชนะเลิศ

รางวัลชนะเลิศจะมอบให้แก่ผลงานชนะเลิศในแต่ละประเภทที่มีคะแนนรวมสูงสุดตั้งแต่ 80 คะแนนขึ้นไป ซึ่งจะได้รับพระบรมรูปพระบิดาแห่งนวัตกรรมไทย ประกอบด้วย

  • หน่วยงานภาคเอกชน (Private sector) จำนวน 1 รางวัล
  • ประเภทองค์กรไม่แสวงหากำไร (Non-Government Sector) จำนวน 1 รางวัล
  • ประเภทหน่วยงานภาครัฐ (Government Sector) จำนวน 1 รางวัล